ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑΣ «Μεταλλουργία και μεταλλουργικές εγκαταστάσεις στην Πελοπόννησο»

Το Α.Ι.Π.Σ., Ειδική Περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠ.ΠΟ.Α., μετά από σειρά ερωτημάτων που αφορούν σε ζητήματα διοργάνωσης της εν θέματι ημερίδας, ανακοινώνει τα παρακάτω: ◘◘◘◘◘ Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στις 18 ή στις 25 Οκτωβρίου το πρωΐ , ημέρα Σάββατο, στο Αποστολοπούλειο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρίπολης. ◘◘◘◘◘ Η ημερομηνία θα οριστικοποιηθεί μέχρι τις 15 Ιουνίου ◘◘◘◘◘ Οι σύνεδροι μπορούν να δηλώνουν, μαζί με την κατάθεση του τίτλου και της περίληψης, και την προτίμησή τους ανάμεσα στις δύο παραπάνω ημερομηνίες.

2η Εγκύκλιος του Συνεδρίου, «Μεταλλουργία και μεταλλουργικές εγκαταστάσεις στην Πελοπόννησο»

2η Εγκύκλιος του Συνεδρίου, «Μεταλλουργία και μεταλλουργικές εγκαταστάσεις στην Πελοπόννησο» ◘◘◘◘ Αγαπητοί συνάδελφοι, ◘◘◘◘ Το ΑΙΠΣ, Ειδική Περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠ.ΠΟ.Α. με χωρική αρμοδιότητα την Πελοπόννησο, προχωρά στην 2η εγκύκλιο της επιστημονικής ημερίδας, με θέμα την Μεταλλουργία και τις μεταλλουργικές εγκαταστάσεις στην Πελοπόννησο καθ' όλη την Αρχαιότητα και τους Μέσους Χρόνους. Ερευνητές διαφόρων ειδικοτήτων, με κοινό σημείο το ενδιαφέρον και την έρευνα για την Αρχαιομεταλλουργία έχουν ήδη καταθέσει περιλήψεις των ανακοινώσεών τους, που αφορούν μεταλλουργικές εγκαταστάσεις, μεταλλουργικούς κλιβάνους, χώρους εμπλουτισμού μεταλλευμάτων, άλλες υλικές μαρτυρίες της διαδικασίας καμίνευσης / εμπλουτισμού- και, ακόμη, τα πορίσματα αρχαιομετρικών ερευνών / αναλύσεων υλικών, που αξιοποιούν τεχνικές μεθόδους. ◘◘◘◘ ◘◘◘◘Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο, στην Τρίπολη. Θα υπάρξει σύντομα ανακοίνωση για την ακριβή ημερομηνία και τον χώρο της πραγματοποίησης της ημερίδας ◘◘◘◘ ◘◘◘◘ Εφ΄ όσον ενδιαφέρεσθε να καταθέσετε αίτημα συμμετοχής, να το συνοδεύσετε με τον τίτλο της ανακοίνωσής σας και μικρή περίληψη. Καταθέσεις ανακοινώσεων θα γίνονται δεκτές μέχρι τα τέλη Μαΐου. ◘◘◘◘ Ακολουθούν οι τίτλοι και οι περιλήψεις των ανακοινώσεων που κατετέθησαν μέχρι σήμερα. ◘◘◘◘ “Το ξεκίνημα ενός νέου αρχαιομεταλλουργικού προγράμματος για τη μελέτη των ‘χαλκών’ τριπόδων της Ολυμπίας: Αρχή με αναλύσεις στα χαλκούχα μεταλλεύματα της Ερμιονίδος”. “Initiative to a new archaeometallurgical study of the Olympia bronze Tripods: starting from analyses of the Hermione copper-ores” ◘◘◘◘ Moritz Kiderlen*, Ελένη Φιλιππάκη**, Ιωάννης Μπασιάκος** *Humboldt University of Berlin, Germany, **Εργαστήριο Αρχαιομετρίας, ΕΚΕΦΕ ‘Δημόκριτος’ ◘◘◘◘ ΣΥΝΟΨΗ ◘◘◘◘ Στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων ο χαλκός δεν έπαυσε να αποτελεί πρώτη ύλη κατασκευής μεταλλικών αντικειμένων, μολονότι χρησιμοποιείται ευρέως, ήδη, και ο σίδηρος. Πρόσφατα ξεκίνησε ένα νέο, μακράς πνοής, ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο την κατανόηση της τεχνολογίας παραγωγής των χαλκών τριπόδων, που αποτελούσαν αναθήματα στους Ολυμπιακούς Αγώνες, αλλά και την εύρεση της προέλευσης της χαλκούχας πρώτης ύλης που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή των αντικειμένων. Σαν πρώτη προσέγγιση μελετήθηκαν και παρουσιάζονται τα κύρια γεωχημικά χαρακτηριστικά της χαλκούχας μεταλλοφορίας από την περιοχή Ερμιόνης και δίδεται έμφαση στην παρουσία και στις συγκεντρώσεις ορισμένων ασυνήθων συστατικών των μεταλλοφόρων σωμάτων, τα οποία προορίζονται να χρησιμεύσουν ως διαγνωστικά κριτήρια στις συγκρίσεις με τα συστατικά (και τα αναμενόμενα ‘εγκλείσματα’ -mattes) των αντικειμένων, που θα ακολουθήσουν, προκειμένου να διαλευκανθούν ζητήματα τόσο τεχνολογίας όσο και προέλευσης. Στην υλοποίηση του προγράμματος θα συμμετάσχουν και ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βόννης καθώς και από το Γερμανικό Μεταλλευτικό Μουσείο του Μπόχουμ . ◘◘◘◘ Όψεις του κοινωνικού μετασχηματισμού στη Νοτιοδυτική Πελοπόννησο κατά την Μυκηναϊκή εποχή, όπως αυτές αποκαλύπτονται από τη συνδυασμένη αρχαιολογική και τεχνολογική μελέτη των χαλκών τεχνέργων ◘◘◘◘ Χαρίλαος Η. Τσέλιος Διεύθυνση Εθνικού Αρχείου Μνημείων, Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, Αγίων Ασωμάτων 11, 105 53 Αθήνα, email: chtselios@culture.gr ◘◘◘◘ Περίληψη ◘◘◘◘ Κατά τα τελευταία έτη, η τεχνολογική μελέτη – με σύγχρονες αναλυτικές τεχνικές- χαλκών τεχνέργων, τα οποία προέρχονται από μεγάλα ταφικά σύνολα της Μυκηναϊκής Πυλίας, έχει προσφέρει ουσιαστικής σημασίας δεδομένα σχετικά με την εξέλιξη του υλικού πολιτισμού στην περιοχή της Νοτιοδυτικής Πελοποννήσου κατά τη Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Τα αναλυτικά δεδομένα που αφορούν στην εξέλιξη των κραμάτων και των τεχνικών κατασκευής χαλκών όπλων, εργαλείων και αντικειμένων καθημερινής χρήσης συνεξετάζονται με στατιστικά στοιχεία που αφορούν την τυπολογία των ευρημάτων και τα σύνολα εύρεσης από τα οποία προέρχονται. Η συνδυασμένη αρχαιολογική και τεχνολογική μελέτη, ως προτεινόμενη ολιστική μεθοδολογία προσέγγισης των αρχαίων μεταλλικών τεχνέργων, αποκαλύπτει σημαντικές όψεις του κοινωνικού μετασχηματισμού που έλαβε χώρα στην περιοχή της Πυλίας κατά την Πρώιμη Μυκηναϊκή Εποχή (17ος – 15ος π.Χ. αι.), αλλά και κατά την περίοδο της ίδρυσης των μεγάλων ανακτορικών κέντρων (14ος αι. π.Χ.). ◘◘◘◘ Ενδείξεις μεταλλουργικής δραστηριότητας στον μυκηναϊκό οικισμό Χαλανδρίτσας νομού Αχαΐας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΟΥΡΑ◘◘◘◘ Η μήτρα μεταλλουργίας που εντοπίστηκε πρόσφατα στο μυκηναϊκό οικισμό στη θέση Σταυρός Χαλανδρίτσας νομού Αχαΐας, σε συνδυασμό με σημαντικά στοιχεία που προκύπτουν από τη μελέτη των ανασκαφικών δεδομένων, αποτελούν ενδείξεις επιτόπιας μεταλλουργικής δραστηριότητας.◘◘◘◘ Γρηγορακάκης Γρηγόρης, ΛΘ΄ΕΠΚΑ◘◘◘◘ Μεταλλουργική δραστηριότητα στη Νότια Κυνουρία. Τα νέα ευρήματα.◘◘◘◘ Φριτζήλας Σταμάτης ΛΘ΄ ΕΠΚΑ◘◘◘◘ Μεγαλοπολιτικό εργαστήριο μεταλλουργίας◘◘◘◘ Στην ανακοίνωση παρουσιάζονται τα κατάλοιπα ενός μεταλλουργικού εργαστηρίου που αποκαλύφθηκε πλησίον κεντρικής αρχαίας οδού στο νότιο τμήματης Μεγάλης Πόλης της Αρκαδίας. Λόγω των συνθηκών της σωστικής ανασκαφής ερευνήθηκε ο χυτευτικός λάκκος με τη βάση του καλουπιού όπου χύτευαν. Τη συγκριτική μελέτη βοηθούν ανάλογα ευρήματα από άλλες περιοχές του ελληνικού κόσμου. Ο χώρος όπου λειτούργησε το εργαστήριο είχε οικοδομικές φάσεις της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής εποχής.◘◘◘◘ Σωτήρης Ραπτόπουλος Α.Ι.Π.Σ.◘◘◘◘ Η μεταλλοφορία στην περιοχή της Κυνουρίας και οι αρχαίοι οικισμοί.◘◘◘◘ Η μεταλλοφορία στην περιοχή της Κυνουρίας, όπως προκύπτει από τα αιτήματα που υπέβαλαν κατά τα μέσα του 20ου αιώνα οι ιδιωτικές εταιρείες εκμετάλλευσης, εντοπίζεται εγγύτατα σε αρχαίους οικισμούς. Διερευνάται η –πιθανή- σχέση των αρχαίων οικισμών με την εκμετάλλευση των μεταλλευτικών αποθεμάτων.◘◘◘◘ Μετά Τιμής, Σωτήρης Ραπτόπουλος (για το Α.Ι.Π.Σ.) τηλ. 6977 552329

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Α.Ι.Π.Σ. - 4: Συγγραφή μαθητικού εντύπου.

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών, σε συνεργασία με το αρμόδιο Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας του ΥΠ.ΠΟ.Α., αλλά και με τα Γ.Α.Κ. Αρκαδίας, προχώρησε την 3η 4ου 2013 στην τέταρτη συνεργασία με το Γ'3 Τμήμα του 3ου Γυμνασίου Τριπόλεως. Με την βοήθεια και της υπεύθυνης καθηγήτριάς τους, Υποδιευθύντριας του Σχολείου κας Ελένη Ζαννή, η τάξη προχώρησε στην διαμόρφωση του κειμένου του εντύπου -και στο σχολιασμό των κειμένων των (ευρισκoμένων στα μαθητολόγια) ποινών που επεβλήθησαν από τον σύλλογο των καθηγητών στους μαθητές του σχολείου τους, από το 1880 έως το 1922. ◙◙◙◙ Τα παιδιά προχώρησαν και σε κρίσεις σχετικές με το είδος των ποινών και τον βαθμό αυστηρότητάς τους, αλλά και για τις εποχές που "γέννησαν" τις περιγραφόμενες συμπεριφορές ◙◙◙◙ Θα ακολουθήσει η επιμέλεια και η σελιδοποίηση, ώστε να υλοποιηθεί ο τελικός στόχος -εκείνος της έκδοσης του εντύπου- μέχρι τον Μάϊο.

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Α.Ι.Π.Σ. - 3: Συγγραφή μαθητικού εντύπου.

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών, σε συνεργασία με το αρμόδιο Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας του ΥΠ.ΠΟ.Α., αλλά και με τα Γ.Α.Κ. Αρκαδίας, προχώρησε την 13η 3ου 2013 στην τρίτη συνεργασία με μαθητική τάξη: Το Γ'3 Τμήμα του 3ου Γυμνασίου Τριπόλεως, με την υπεύθυνη καθηγήτριά τους, Υποδιευθύντρια του Σχολείου κα Ελένη Ζαννή, προχώρησε σε καταγραφή και επεξεργασία, σε πίνακες "excel" των (ευρισκoμένων στα μαθητολόγια) ποινών που επεβλήθησαν από τον σύλλογο των καθηγητών στους μαθητές του σχολείου τους, από το 1880 έως το 1922. ◙◙◙◙ Τα παιδιά, πέραν της καταγραφής των δεκαπέντε χειρόγραφων αποφάσεων, συζήτησαν και επεξεργάσθηκαν τον πρόλογο της παρουσίασης, τη μέθοδο προσέγγισης του υλικού και την αισθητική της έκδοσης. ◙◙◙◙ θα ακολουθήσει το στάδιο της επιμέλειας και της σελιδοποίησης, ώστε να υλοποιηθεί ο τελικός στόχος -εκείνος της έκδοσης του μαθητικού εντύπου.

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Α.Ι.Π.Σ. "Δημιουργία μαθητικού εντύπου" - 2ο στάδιο

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών, σε συνεργασία με το αρμόδιο Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας του ΥΠ.ΠΟ.Α., αλλά και με τα Γ.Α.Κ. Αρκαδίας, προχώρησε σήμερα (την 24η 2ου 2013) στην δεύτερη επαφή - συνεργασία με μαθητική τάξη: Το Γ'3 Τμήμα του 3ου Γυμνασίου Τριπόλεως, με την υπεύθυνη καθηγήτριά τους, Υποδιευθύντρια του Σχολείου κα Ελένη Ζαννή, επισκέφθηκε τα Γ.Α.Κ. Αρκαδίας, όπου φυλάσσεται το υλικό των μαθητολογίων και των βιβλίων διοικητικών πράξεων του Σχολείου τους, από τον 19ο αιώνα μέχρι και τον Μεσοπόλεμο. Στόχος ήταν να καταγραφούν από τους μαθητές οι (ευρισκόμενες στα μαθητολόγια) ποινές που επεβλήθησαν από τον σύλλογο των καθηγητών στους μαθητές του σχολείου τους, από το 1880 έως το 1922. ◙◙◙◙ Τα παιδιά κατέγραψαν και φωτογράφησαν (από δύο τετράδια -λευκώματα, μνημεία της διοίκησης της Εκπαίδευσης, που έχουν κατατεθεί στα Γ.Α.Κ.) δεκαπέντε χειρόγραφες αποφάσεις του συλλόγου καθηγητών που ελήφθησαν μέσα σ' αυτά τα 42 χρόνια. ◙◙◙◙ Τις αποφάσεις αυτές θα παρουσιάσουν (αλλά και θα σχολιάσουν, με τον δικό τους τρόπο και τη δική τους "ματιά")σε έντυπο δικής τους σύλληψης και μορφής (βλ. την καταχώρησή μας της 23ης Ιανουαρίου του 2014). ◙◙◙◙ Θα "στήσουν" το έντυπο, το εξώφυλλό του και την κάρτα στοιχείων του, θα αναλάβουν τη σελιδοποίηση, θα εντάξουν σ' αυτό το φωτογραφικό υλικό, θα "ανεβάσουν" (σε ιστοσελίδα, blog ή facebook) την ηλεκτρονική μορφή του εντύπου. ◙◙◙◙ θα ζητήσουν, δε, από την Εθνική Βιβλιοθήκη, τον διεθνή ηλεκτρονικό αριθμό καταχώρησης του εντύπου (issn), ο οποίος θα εκτυπώνεται στο εξώφυλλο κάθε τεύχους. ◙◙◙◙ Ευχαριστούμε, για μία ακόμη φορά, τον Διευθυντή Β΄βάθμιας Εκπαίδευσης Τριπόλεως κο Πολύδωρο Χαριτωνίδη και την υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων κα Αντιόπη - Ζωή Μαργιά, όπως και τον Διευθυντή των Γ.Α.Κ. Αρκαδίας κον Ιωάννη Γεωργούλη. ◙◙◙◙ Θα ενημερώνουμε με νέες αναρτήσεις για την εξέλιξη του εκπαιδευτικού προγράμματος.

OPUSCULA PELOPONNESIACA, τεύχος 9

ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΟΥ ΑΙΠΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΗ, ΜΕ ΘΕΜΑ "ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ"

Το ΑΙΠΣ, Ειδική Περιφερειακή Υπηρεσία του ΥΠ.ΠΟ.Α. με χωρική αρμοδιότητα την Πελοπόννησο, προχωρά σε μία πρώτη πρόταση κατάθεσης αιτημάτων συμμετοχής. Στόχος μας να εξακριβώσουμε τη δυνατότητα συλλογής αιτημάτων συμμετοχής σε επιστημονική ημερίδα, με θέμα την Μεταλλουργία και τις μεταλλουργικές εγκαταστάσεις στην Πελοπόννησο καθ' όλη την Αρχαιότητα. Θέματα που θα περιγράφουν μεταλλουργικές εγκαταστάσεις, μεταλλουργικούς κλιβάνους, χώρους εμπλουτισμού μεταλλευμάτων -αλλά και άλλες υλικές μαρτυρίες της διαδικασίας καμίνευσης / εμπλουτισμού- θα γίνονται αποδεκτές. Αποδεκτές θα είναι και οι συνθετικές εργασίες, που θα περιλαμβάνουν τα πορίσματα ανασκαφών, αλλά και άλλων πηγών -όπως και οι αρχαιομετρικές έρευνες / αναλύσεις υλικών, που θα αξιοποιούν τεχνικές μεθόδους. Η παρούσα πρόσκληση προηγείται της 1ης εγκυκλίου της ημερίδας (η οποία θα ακολουθήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα) -και έχει στόχο την διερεύνηση του πεδίου, την ωρίμανση του εγχειρήματος και την καλύτερη οργάνωσή του. Μετά Τιμής, Σωτήρης Ραπτόπουλος (για το Α.Ι.Π.Σ.)

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Α.Ι.Π.Σ. "Δημιουργία μαθητικού εντύπου"

Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών, στο πλαίσιο της διαδικασίας «διάχυσης του πολιτιστικού υλικού» (κατά τη νέα ορολογία), και σε συνεργασία με το αρμόδιο Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας του ΥΠ.ΠΟ.Α. (το οποίο εκπονεί το έργο της δημιουργίας σχετικού Κόμβου, με στόχο την επικαιροποίηση και ψηφιοποίηση του εκπαιδευτικού υλικού), αλλά και με τα Γ.Α.Κ. Αρκαδίας, προχώρησε σήμερα (την 23η 1ου 2013) στην πρώτη επαφή - συνεργασία με μαθητική τάξη: Επρόκειτο για το Γ'3 Τμήμα του 3ου Γυμνασίου Τριπόλεως, με υπεύθυνη καθηγήτρια την Υποδιευθύντρια του Σχολείου κα Ελένη Ζαννή. Τελικός στόχος είναι να καταρτισθεί από τους μαθητές ένα είδος "αποθετηρίου δεδομένων", που θα συμβάλει στην επιμόρφωση της μαθητιώσας νεολαίας της περιοχής Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί στις σχολικές τάξεις –αλλά και έξω απ’ αυτές. ◙◙◙◙ Το αντικείμενό του θα είναι η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ -και στόχος του εντύπου αυτού θα είναι η εξοικείωση των μαθητών με την έρευνα σε αρχεία (όπως είναι εκείνα των Γ.Α.Κ. Νομού Αρκαδίας, αλλά και του ίδιου του Σχολείου τους)και σε θεματικές που άπτονται ζητημάτων ιστορικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος της περιοχής που κατοικούν (της Αρκαδίας, εν προκειμένω). ◙◙◙◙ Προτείναμε στα παιδιά τη δημιουργία ενός εντύπου που θα περιλαμβάνει τέσσερα βασικά στάδια, τα οποία η μαθητική κοινότητα μπορεί να ακολουθήσει στο πλαίσιο ενός βασικού καταμερισμού εργασίας. Οι μαθητές της τάξης θα μπορούσαν να κατανεμηθούν σε τέσσερεις ομάδες, οι οποίες θα προωθήσουν τους ακόλουθους στόχους: ◙◙◙◙1. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΦΟΡΕΑ - ΚΑΤΟΧΟ ΥΛΙΚΟΥ: Οι φορείς αυτοί μπορεί να είναι Δημόσιες Υπηρεσίες, Ιδιωτικοί Φορείς με στόχο τη διάσωση της ιστορικής μνήμης, αλλά δεν αποκλείονται και ιδιώτες στων οποίων την κατοχή βρίσκεται το υλικό. Το φάσμα είναι ευρύτατο: Μουσεία λαϊκής τέχνης, διοικητικά όργανα Συλλόγων, Γενικά Αρχεία του Κράτους, κ.τ.τ.. Στην πρώτη φάση, εκείνη της δημιουργίας του 1ου τεύχους του εντύπου, η δρα στηριότητα αυτή θα μπορούσε να περιστραφεί γύρω από το υλικό που έχει κατατεθεί στα Γ.Α.Κ. Νομού Αρκαδίας, αλλά και σ'εκείνο που βρίσκεται στο 3ο Γυμνάσιο. Παράδειγμα: Ένα σχολείο της Τρίπολης μπορεί να συστήσει ολιγοσέλιδο τρι μηνιαίο έντυπο, στο οποίο θα αποδελτιώνονται, με μαθητική εργασία, τα πα λαιά αρχεία από τη Νομαρχία Αρκαδίας που αφορούν τις μαθητικές κινητο ποιήσεις. Αυτά, περιέχουν μεγάλης ιστορικής σημασίας πρωτόγραφα. Το έντυπο αρχειακού περιεχομένου έχει το πλεονέκτημα ότι κύριος στόχος του είναι η δημιουργία καταλόγου -σε έντυπα τέτοιου τύπου δεν παρουσιάζονται εύ κολα διχογνωμίες ιδεολογικού περιεχομένου. Καλό είναι τα εισαγωγικά κείμενα του κάθε εντύπου να συγγράφονται τόσο από τους μαθητές, όσο και από τους Φορείς -κατόχους υλικού, σε συνεργασία. ◙◙◙◙ 2. ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ - ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ: Αυτή θα πρέπει να ανατεθεί σε ομάδα μαθητών με ικανότητες στην πληροφορική. Αυτοί θα "στήσουν" το έντυπο, το εξώφυλλό του και την κάρτα στοιχείων του, θα αναλάβουν τη σελιδοποίηση, θα εντάξουν σ' αυτό το φωτογραφικό υλικό, θα "ανεβάσουν" (σε ιστοσελίδα, blog ή facebook) την ηλεκτρονική μορφή του εντύ που. ◙◙◙◙ 3. ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Μία άλλη ομάδα θα αναλάβει να ζητήσει (από την Εθνική Βιβλιοθήκη, με την διαδικασία βήμα - το - βήμα, που περιγράφεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.nlg.gr) τον διεθνή ηλεκτρονικό αριθμό καταχώρησης του εντύπου (issn), ο οποίος θα εκτυπώνεται στο εξώφυλλο του κάθε τεύχους. Αυτοί θα αναλαμβάνουν και την εκτύπωση, αλλά και την βιβλιοδεσία (είτε στον εκτυπωτή του σχολείου, είτε σε τυπογραφείο). ◙◙◙◙ Τέλος, η ΔΙΑΝΟΜΗ είναι μια εργασία στην οποία μπορούν να συμμετέχουν και εκείνοι οι μαθητές που δεν επιθυμούν να αναμειχθούν ενεργά στο "στήσιμο" του εγχειρήματος. ◙◙◙◙ Ευχαριστίες οφείλονται στον Διευθυντή Β΄βάθμιας Εκπαίδευσης Τριπόλεως κο Πολύδωρο Χαριτωνίδη και στην υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων κα Αντιόπη - Ζωή Μαργιά.◙◙◙◙ Θα ενημερώνουμε με νέες αναρτήσεις την εξέλιξη της προσπάθειας αυτής, ώστε να μπορεί κανείς να παρακολουθεί όλα τα στάδια εξέλιξης του εκπαιδευτικού προγράμματος.

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ "Ο ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΕΛΙΣΣΑΡΙΟΥ, Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ"

◘ Το Α. Ι. Π. Σ. και Ο ΔΗΜΟΣ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ ΣΑΣ ΠΡΟΣΚΑΛΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ " Ο ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΕΛΙΣΣΑΡΙΟΥ, Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ" -ΠΡΑΚΤΙΚΑ ◘ Την εκδήλωση θα προλογίσουν : Ο Δήμαρχος Μεγαλοπόλεως κος Παναγιώτης Μπούρας & o Αντιδήμαρχος κος Γεώργιος Κλουκίνας. ◘(◘(◘(◘(◘ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ κας ΕΛΕΝΗΣ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗ – ΔΩΡΗ. ◘ Την έκδοση θα παρουσιάσουν οι αρχαιολόγοι –και επιμελητές του τόμου- Λεωνίδας Σουχλέρης και Σωτήριος Ραπτόπουλος.◘ Θα ακολουθήσει ομιλία του Λ. Σουχλέρη, με τίτλο: ◘(◘(◘(◘(◘ "Η πολιορκία της Μεγαλόπολης από τους διαδόχους του Μ. Αλεξάνδρου. Η χρήση των ελεφάντων στις πολιορκίες και η παρουσία τους στη νότια Πελοπόννησο από την Παλαιολιθική Εποχή" ◘(◘(◘(◘(◘ ΔΗΜΟΣ ΜΕΓΑΛΟΠΟΛΗΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Παρασκευή 17 Ιανουαρίου 2014, ώρα 7:30 μμ, στην παλαιά αίθουσα συνεδριάσεων Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Μεγαλοπόλεως (επί της οδού Λεωνίδα Ζέρβα)

Ευχές για Καλές Γιορτές -και επισκόπηση των δράσεων του ΑΙΠΣ για το 2013

Το 2013 το ΑΙΠΣ συνέχισε τις προσπάθειες που ξεκίνησαν κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. ◘◘◘◘◘◘ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ◘◘◘◘◘◘ 1.Εκδόθηκαν τα Πρακτικά της Διημερίδας "Ο Π. ΒΕΛΙΣΣΑΡΙΟΥ, Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ και ΡΩΜΑΪΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ" -που είχε πραγματοποιηθεί στη Μεγαλόπολη στις 2 και 3 Δεκεμβρίου του 2011, με την συνεργασία του Δήμου Μεγαλόπολης. Πρόκειται για το προϊόν της εργασίας δεκαπέντε Ιστορικών και Αρχαιολόγων, που είχαν μαζευτεί στη Μεγαλόπολη πέντε χρόνια μετά τον χαμό του αείμνηστου Μεγαλοπολίτη Αρχαιολόγου Παναγιώτη Βελισσαρίου, για να τιμήσουν τον εκλιπόντα και την συνεισφορά του στα αρχαιολογικά πράγματα της περιοχής. Η επιμέλεια των κειμένων του τόμου έγινε από τους Λεωνίδα Σουχλέρη και Σωτήρη Ραπτόπουλο -και η καλλιτεχνική επιμέλεια, η σελιδοποίηση και η παραγωγή από την Ουρανία Κλουκίνα. Ευχαριστίες οφείλονται στον Δήμαρχο, κο Παναγιώτη Μπούρα, και σε όλο το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Μεγαλόπολης, για την ανάληψη των εξόδων της έκδοσης από τον Δήμο. Η παρουσίαση της έκδοσης θα γίνει στη Μεγαλόπολη, στις 17 Ιανουαρίου 2014. 2.Στο πλαίσιο της ειδικής περιοδικής έκδοσης αρχειακού περιεχομένου του Ινστιτούτου “OPUSCULA PELOPONNESIACA”, εξεδόθησαν τρία τεύχη (αρ. 6, 7, 8), όπου παρουσιάζεται το αρχαιολογικού ενδιαφέροντος υλικό από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους των νομών Λακωνίας [ΚΑΛΛΙΟΠΗΣ ΓΑΒΑΛΑ, ΜΙΧΑΛΗ ΣΟΒΟΛΟΥ., ΗΛΕΚΤΡΑΣ ΠΡΩΪΜΟΥ, ΜΑΡΙΑΣ ΣΤΕΛΛΑΚΟΥ, "Συναλλαγές Δήμων και Κοινοτήτων Λακωνίας με το Υπουργείο Πολιτισμού επί θεμάτων ιστορικού - αρχαιολογικού ενδιαφέροντος"] και Ηλείας [ΙΩΑΝΝΑΣ ΤΖΟΥΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, "Γενικά Αρχεία του Κράτους – Αρχεία Νομού Ηλείας. Συμβολαιογραφικά Αρχεία Ηλείας, 19ος αιώνας: Μία συμβολαιογραφική πράξη από την Αρχαία Ολυμπία / Εργολαβία κατασκευής γέφυρας ποταμού Κλαδέου (Αρχαία Ολυμπία)"], όπως και η δράση του Ινστιτούτου «Ψηφιακή Προσβασιμότητα», που αφορά στην καταγραφή των μνημείων της Πελοποννήσου και στην κατασκευή του αρχαιολογικού της άτλαντα [ΣΩΤΗΡΗ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ, ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΜΠΟΥΝΑ, Ανάδειξη και προβολή των αρχαιολογικών χώρων της Πελοποννήσου, δια της συγκέντρωσης και ψηφιοποίησης στοιχείων σχετικών με το αρχαιολογικό έργο στα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους»] ◘◘◘◘◘◘ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, ΣΥΝΕΔΡΙΑ ◘◘◘◘◘◘ 1.Στις 08.03.2013 πραγματοποιήθηκε, στο Αποστολοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, η παρουσίαση της εκδοθείσης διδακτορικής διατριβής της Π. Αγαλοπούλου «ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΚΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ, 14π.Χ.-268μ.Χ.». Την παρουσίαση έκανε η καθηγήτρια της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, κα Βασιλική Πέννα. ◘◘◘◘◘◘ 2.Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους Νομού Αρκαδίας και τον Σύλλογο Αρκάδων Ορειβατών – Οικολόγων, προχώρησε στην διοργάνωση της Διημερίδας με τίτλο: "Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ και ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ, ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ Γ.Α.Κ. ΝΟΜΩΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΑΛΛΩΝ ΦΟΡΕΩΝ". Η Διημερίδα πραγματοποιήθηκε στην Τρίπολη, στο Κεντρικό Αμφιθέατρο του Αποστολοπούλειου Πνευματικού Κέντρου, στις 04 και 05 10ου 2013. ΟΜΙΛΙΑ- ΞΕΝΑΓΗΣΗ Σ. ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ ◘◘◘◘◘◘ Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Τεγεατικού Συνδέσμου «ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ-2013» την Κυριακή 30 Ιουνίου 2012 : «Αρχαιολογικός περίπατος στον χώρο της Καστροπολιτείας του Μουχλίου» Οι -περίπου εικοσιπέντε- εκδρομείς ανέβηκαν αγόγγυστα την πλαγιά της βυζαντινής Καστροπολιτείας του Μουχλίου. Κατάλαβαν γρήγορα τα τεχνικά στοιχεία [για τους τρεις περιβόλους, τις πύλες τους, τον "γουλιά" (κορυφαίο οχύρωμα-πύργο) και το "μπόργο" (την πόλη)], αφομοίωσαν γρήγορα τα ιστορικά (για τους Παλαιολόγους, τον ιδρυτή Ανδρόνικο Ασάν, τον υπερασπιστή Δημήτριο Ασάνη και την κατάληψη από τους Τούρκους) –και φαντάσθηκαν πώς θα ήταν το κάστρο "τότε", που αποτελούσε βασικό μοχλό της πολιτικής των Παλαιολόγων, οι οποίοι ξανάπαιρναν, λίγο-λίγο, τον Μοριά στα χέρια τους. "Εδώ" ήταν οι πύργοι, τα τείχη, οι πύλες, "εκεί" ήταν τα σπίτια και οι εκκλησίες... Εντυπωσιακή υπήρξε η παρουσία των μαθητών του σχολείου, που ανέβηκαν μαζί -και ζητούσαν στοιχεία: "Σε ποιά βιβλία" αναφέρονταν όλ' αυτά ; Ευχαριστίες οφείλονται στον Πρόεδρο του Τεγεατικού και στην Αρχιτέκτονα κα Κωνσταντίνα Σιούντρη, που διοργάνωσαν την εκδήλωση. ◘◘◘◘◘◘ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΜΟΥΧΛΙΟΥ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ◘◘◘◘◘◘ Την 6η 11ου 2013, ολοκληρώθηκε η δράση «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΜΟΥΧΛΙΟΥ – ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ», η οποία είχε ενταχθεί στο έργο: «Δημιουργία θέσεων Απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο μέσω προγραμμάτων κοινωφελούς χαρακτήρα στο Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Πελοποννησιακών Σπουδών στην Περιφέρεια Πελοποννήσου» (δικαιούχος έργου: ΑΡΩΓΗ ΑΜΚΕ, συμπράττων φορέας: ΑΙΠΣ). Το ΑΙΠΣ είχε ήδη απαντήσει στην πρόσκληση της Ειδικής Υπηρεσίας Τομέα Πολιτισμού «ΕΥΤΟΠ 10 – ΒΕΛΤΊΩΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΌΤΗΤΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΏΝ ΧΏΡΩΝ » (κατόπιν αδείας της 25ης Ε.Β.Α. –ευχαριστίες οφείλονται στον Προϊστάμενό της κον Δημήτρη Αθανασούλη). Η πρόταση εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2012 από την Γενική Γραμματεία Πολιτισμού –και τα έργα ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2013. Το Α.Ι.Π.Σ. συνεργάσθηκε με την ΜΚΟ «ΑΡΩΓΗ», ως συμπράττων φορέας. ◘◘◘◘◘◘ 1.Προχωρήσαμε με ταχείς ρυθμούς στο έργο των καθαρισμών και της βελτίωσης προσβασιμότητας της Υστεροβυζαντινής Καστροπολιτείας του Μουχλίου Αρκαδίας. Μέχρι τα τέλη του Ιουλίου είχαν διαμορφωθεί τρεις διαδρομές πρόσβασης στα μνημεία του Μουχλίου, που ξεκινούν από τη θέση της εκκλησίας της Μουχλιώτισσας και το κατώτερο τείχος -και καταλήγουν στα άλλα αξιοθέατα του κάστρου. Οι διαδρομές διανοίχθηκαν με την απομάκρυνση της βλάστησης, αλλά και με την ενίσχυση των αναλημμάτων, την ενίσχυση των κλιμάκων και την ανάσχεση των κρημνίσεων με τη μέθοδο των ξηρολιθικών στηθαίων. Η πρώτη διαδρομή ενώνει το κατώτερο τείχος με το μέσο τείχος, με τα κτίρια της Μέσης Πόλης -αλλά και με την (ανώνυμη) Δυτική Εκκλησία. Η δεύτερη διαδρομή συνδέει το κατώτερο τείχος με την προς Α. προέκταση του μέσου τείχους και τα κτίρια της Κάτω Πόλης. Η τρίτη διαδρομή διατρέχει το μεγαλύτερο μέρος του κατώτερου τείχους, με τους τριγωνικούς του πύργους, και φθάνει μέχρι την (ανώνυμη) Ανατολική Εκκλησία και τα προσκτίσματά της. Χάρις στους καθαρισμούς φαίνονται, πια, καθαρά στο έδαφος η δομή δύο πυλών του μέσου τείχους, η δομή των (τριγωνικών) πύργων του κατώτερου και των (πεταλόσχημων) πύργων του μέσου τείχους, η δομή μιας υπόστεγης πυλίδας στο κατώτερο τείχος, η τειχοδομία, η θεμελίωση και ο σχεδιασμός των τειχών. Κατά την διάρκεια των τριών τελευταίων μηνών του έργου, βελτιώθηκε σημαντικά η πρόσβαση του κοινού στην εκκλησία της Μουχλιώτισσας, το κορυφαίο μνημείο του χώρου. Το Μουχλί είναι ένα μεγάλο υπαίθριο μουσείο του "ένδοξού μας βυζαντινισμού" (Καβάφης), και αποτελεί έναν "αναδυόμενο τουριστικό προορισμό" (κατά τις εξαγγελίες του ΥΠ.ΠΟ.Α.). Η μορφή του αλλάζει, ήδη, προς το καλύτερο. Ελπίζουμε, δε, ότι η προσπάθεια αυτή, σε συνεργασία με την 25η Ε.Β.Α., θα συνεχισθεί για αρκετά χρόνια στο μέλλον. ◘◘◘◘◘◘ 2. Η δεύτερη δάση του έργου ετιτλοφορείτο «ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΔΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟ ΑΠΟΘΕΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ», Το προϊόν της δράσης αυτής, που διεκονήθη από την ωφελούμενη Βασιλική Μπούνα (ΠΕ Αρχαιολόγο), υπό την καθοδήγηση και με την βοήθεια του Αν. Προϊσταμένου του ΑΙΠΣ, κου Σωτήριου Ραπτόπουλου, περιλαμβάνει την συγκέντρωση και ψηφιοποίηση στοιχείων για τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της Πελοποννήσου, στο σύστημα σε χρήση από το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο. Πραγματοποιήθηκε, ακόμη, σήμανση των θέσεων σε ψηφιακό χάρτη. Οι περισσότερες καταχωρήσεις αφορούν τις περιοχές Μεγαλοπολίτιδος Μαντινείας. Γορτυνίας και Κυνουρίας, αλλά πραγματοποιήθηκαν και άλλες, για την υπόλοιπη Πελοπόννησο. Ευχαριστίες οφείλονται στον συνάδελφο της ΛΘ’ ΕΠΚΑ κ. Γρηγόρη Γρηγορακάκη, με τη βοήθεια του οποίου προχωρήσαμε σε επαληθεύσεις της ακριβούς θέσης των μνημείων της Κυνουρίας. Ευχαριστίες οφείλονται και στον συνάδελφο της ΛΘ’ ΕΠΚΑ κ. Σταμάτη Φριτζίλα, για την βοήθειά του στον γεωγραφικό εντοπισμό των μνημείων της Γορτυνίας –όπως και στον κο Γεώργιο Κάππο, για την τεχνική υποστήριξη. Ακόμη, στον Ιστορικό κ. Βασίλη Σιακωτό, για την βοήθειά του στον εντοπισμό των βυζαντινών μνημείων της Αρκαδίας. Μία συνοπτική μορφή της μεθοδολογίας δημοσιεύθηκε στο 8ο τεύχος του εντύπου “Opuscula Peloponnesiaca”. Όταν θα ολοκληρωθεί το έργο εμπλουτισμού του αρχείου θα έχουμε ένα είδος "αποθετηρίου γεωχωρικών δεδομένων". Θα δίνεται, τότε, η δυνατότητα έρευνας και προσέγγισης των μνημείων της Πελοποννήσου, με τη χρήση φίλτρων πληροφορίας, ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος της "διάχυσης του πολιτιστικού υλικού" (κατά την νέα ορολογία) στο κοινό και στους ειδικούς. ◘◘◘◘◘◘ Το ΑΙΠΣ συνεχίζει, με ελπίδες και όνειρα για ένα δημιουργικό 2014!

OPUSCULA PELOPONNESIACA τεύχος 8

Τεύχος 8

Εκφράζονται ευχαριστίες

Το ΑΙΠΣ εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες σε όλους όσους ετίμησαν την Διημερίδα "Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ και ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ, ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΩΝ Γ.Α.Κ. ΝΟΜΩΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΑΛΛΩΝ ΦΟΡΕΩΝ" με την παρουσία τους. Θα θέλαμε, ακόμη, να σας ενημερώσουμε ότι θα καταβληθεί προσπάθεια να μην βραδύνει η έκδοση των Πρακτικών της Διημερίδας.